Średniowiecze

Recenzja średniowiecznego filmu: Ivanhoe – świat-tajemnic.pl

James Turner

Spojrzenie wstecz na klasyczny film z 1952 roku, Ivanhoe.

Ivanhoe Sir Waltera Scotta jest prawdopodobnie najbardziej wpływową i najsławniejszą powieścią historyczną XIX wieku. Tak wiele tropów, motywów i wyborów stylistycznych, które współczesna opinia publiczna kojarzy ze średniowieczem i mediewalizmem, ostatecznie wywodzi się z Ivanhoe

i jego bezpośrednich naśladowców. Była to powieść o sprawiedliwych, szlachetnych dziewczętach o złotych sercach i śmiałych rycerzach gotowych umrzeć za ich ochronę i honor. To opowieść o tajemniczych czarnych rycerzach i widowiskowych turniejach, o wstrętnych uzurpatorach i dobrych królach. To także dzieło, które wyrwało Robin Hooda z jego schronienia wśród kompilacji na wpół zapomnianych angielskich ballad i pieśni ludowych i umieściło go w centrum zainteresowania jako bohatera literackiego i kulturowego.

Nieprzemijający urok i atrakcyjność Ivanhoe

polega na bogactwie i żywości, z jaką odmalowuje swoją eskapistyczną scenerię, tchnąc życie w emocjonalnie archaiczny świat trzepoczących sztandarów i zalotów. Powieść, wydana w trzech tomach w 1819 roku, była szalenie popularna wśród ówczesnej publiczności, działając jako wiosenny impuls, który zapoczątkował trwałą obsesję Wiktorian na punkcie wszystkiego, co średniowieczne. Wysoko wykreowana przez Scotta wizja średniowiecza i kultury rycerskiej przedstawiła wiktorianom złote lustro, w którym odbijały się ich własne zainteresowania moralnością i cnotą. Reklama

Biorąc pod uwagę jego niesłabnącą popularność i wpływy, nie powinno dziwić, że przemysł filmowy, ze swoim nienasyconym głodem materiałów źródłowych i zapożyczonego przepychu, zapukał do drzwi Ivanhoe w jego początkowych latach. W 1913 roku ukazała się nie jedna, ale dwie adaptacje Ivanhoe

. Oba te nieme filmy zostały nakręcone w Anglii, ale jeden z nich był stosunkowo skromną produkcją brytyjską, podczas gdy drugi był produktem szybko rozwijającej się machiny Hollywood. Reżyserem brytyjskiego filmu był Leedham Bantock, aktor, muzyk i okazjonalny reżyser, który był wybitnym pionierem w adaptacji brytyjskiego przemysłu rozrywkowego do nowej technologii kinowej. Z kolei w amerykańskiej produkcji, dystrybuowanej przez nowo powstałe Universal Studios, wystąpiła pierwsza kinowa supergwiazda – King Baggot. Producentem był jeden ze współzałożycieli studia, Carl Laemmle, a reżyserem Herbert Brenon, jeden z najwcześniejszych i najbardziej utalentowanych hollywoodzkich twórców.

Zanim jednak Ivanhoe (1952) powrócił na ekrany kin, historyczny swashbuckler już dawno stał się hollywoodzką klapą, a jego formuła była wymyślana i udoskonalana na nowo, zachowując przy tym tę samą frenetyczną energię i nacisk na ekscytującą przygodę. W rzeczy samej, zarówno film z 1922 roku o trafnej nazwie Douglas Fairbanks in Robin Hood z Douglasem Fairbanksem w roli głównej, jak i film z 1939 roku Adventures of Robin Hood z Errolem Flynnem były w pewnym stopniu spinoffami Ivanhoe, zawdzięczając wiele powieści pod względem stylu i treści, która odegrała kluczową rolę w formułowaniu i napędzaniu sukcesu gatunku swashbuckling. O ile „Swashbucklers” nigdy nie znikną całkowicie z naszych ekranów, o tyle ” Ivanhoe

” i

jego rówieśnicy byli zmuszeni do konfrontacji z ich bardziej trzeźwymi i okazałymi kuzynami, historycznymi eposami, które rozpoczynały swoją nieubłaganą wspinaczkę do kasowej i kulturowej dominacji.

W przeciwieństwie do swojego literackiego imiennika i inspiracji, Ivanhoe

(1952) nie zdefiniował gatunku, nie zapoczątkował kulturowego fenomenu ani nie zmienił na zawsze sposobu, w jaki publiczność wyobrażała sobie średniowiecze i odnosiła się do niego. Zapewnił jednak widzom przyjemną przygodę, w której występują dynamiczni i sympatyczni bohaterowie. Film rozpoczyna się od bohatera, Wilfreda z Ivanhoe, znanego przyjaciołom i bliskim po prostu jako Ivanhoe, który w przebraniu trubadura przemierza Austrię w poszukiwaniu swojego zaginionego władcy, króla Ryszarda Lwie Serce. Po tym jak ledwo uniknął rzuconego wiadra z nieczystościami, Ivanhoe ma więcej szczęścia w następnym zamku, kiedy jego żałobna pieśń podróżna odpowiada refrenem i listem podrzuconym z okna wieżowej celi. Ten list, napisany i rzucony ręką samego króla potwierdza Ivanhoe, że Ryszard żyje i jest trzymany przez księcia Leopolda z Austrii. Reklama

Po przybyciu do Anglii, nasz bohater szybko dowiaduje się, że książę Jan nie ma zamiaru wykupić swojego brata i zamiast tego jest w środku chwycić za władzę. Ten przewrót, dokonany przez Jana i jego kabałę ambitnych normańskich zwolenników, jest ściśle związany z rosnącymi napięciami między normańską elitą a rodzimą ludnością saską, które nękają Anglię od czasu wyjazdu Ryszarda na krucjatę. Ivanhoe spotyka na swojej drodze dwóch pachołków Jana, chamskiego De Bois-Guilberta i jego nieco bardziej ostrożnego przyjaciela, sir Hugh de Bracy’ego, którzy są weteranami krucjaty, gdzie stworzyli coś w rodzaju rywalizacji z Ivanhoe. Na szczęście duet nie rozpoznaje naszego bohatera, prawdopodobnie dlatego, że nosi on inny zestaw ubrań i ma przy sobie lutnię.

Gdy zapada noc, Ivanhoe prowadzi normańskich rycerzy do sali swojego ojca, Cedrika, jednego z niewielu pozostałych wielkich saskich szlachciców, z którym od dawna jest zrażony w wyniku poparcia dla normańskiego króla Ryszarda. Tymczasem czai się za żywopłotami Robin z Loxley i jego banda wesołków. Zwolennicy Loxley są zamiar strzelać każdy i wszystkich Normanów mogą dostać swoje ręce na, ale na szczęście Robin jest w stanie rozpoznać Ivanhoe, mimo jego kapelusz. W Cedric’s Hall, prowadzony głównie przez jego uroku i jego wrodzonej przyzwoitości, Ivanhoe zaczyna kawałek razem jego plan podnieść okup króla Ryszarda z pomocą Sasów i Isaac patriarcha Anglii prześladowanej społeczności żydowskiej. Och i, oczywiście, zjednoczyć się z jego dawno utraconej miłości, piękny i ciepły Saxon księżniczka Rowena. Od tego momentu fabuła przechodzi przez wiele ikonicznych elementów scenografii i motywów związanych ze średniowieczem; jousting, oblężenie zamku, proces przez walkę mistrzów i oczywiście ratowanie nie jednej, ale dwóch damsels w niebezpieczeństwie po Rowena i córka Isaaca, Rebeka, są przenoszone przez Bracy i Guilbert.

Myślę, że można powiedzieć, że kiedy Sir Walter Scott po raz pierwszy napisał trójdzielnego Ivanhoe

, rozrywka i eskapizm były priorytetem nad dokładnym przedstawieniem materii

l okoliczności i obyczajów kulturowych średniowiecza. Wilfred z Ivanhoe był oczywiście wymysłem wyobraźni Scotta, który lokalizując króla Ryszarda wypiera rolę tradycyjnie zajmowaną w folklorze przez równie fikcyjnego trubadura Blondella, a pomaga mu sam Robin Hood, archetypiczna postać banity wyjęta wprost z pieśni. Zgodnie z tą filozofią, książka przedstawia okres średniowiecza w sposób niemal celowo archaiczny, a jej tematyka i prezentacja są silnie osadzone we współczesnych konwencjach i oczekiwaniach społecznych. Co ciekawe, wyidealizowany pogląd Scotta na średniowieczne społeczeństwo i umiejscowienie kultury rycerskiej jako jego przewodniego światła i moralnego centrum, na wiele sposobów odpowiada prawdziwemu średniowiecznemu zamiłowaniu do oddawania się eskapistycznej idealizacji kultury rycerskiej.

Reklama

Mniej ugruntowane, nawet w tej wysoce uwarunkowanej i skontekstualizowanej rzeczywistości historycznej, było umieszczenie przez Scotta normańskiej i saskiej populacji Anglii w stanie kłótni w 1190 roku, całe stulecie po podboju. Podczas gdy szybkość współczesnej globalizacji zmieniła nasze wyobrażenia o adaptacyjności i przenikalności ludzkich kultur, a także o wielowymiarowej i warstwowej naturze tożsamości, w czasach Scotta nacjonalizm był postrzegany przez wielu jako wielki motor historii. Zainteresowanie Wiktorian historią było w pewnym stopniu ćwiczeniem z samoobsesji – jak mógł powstać naród tak potężny i cnotliwy jak my? Przedstawienie przez Scotta lionizacji zjednoczonej angielskiej tożsamości przez króla Ryszarda i jej późniejsze powiązanie z rycerską doskonałością byłoby zatem zrozumiałe dla pierwotnej publiczności powieści i w dużej mierze zgodne z późniejszymi średniowiecznymi przedstawieniami Ryszarda jako bohatera wyłącznie angielskiego. Jest również bardzo prawdopodobne, że przedstawiony w powieści obraz dwóch odrębnych kultur, które godzą się i łączą, by pracować dla wspólnego dobra pod rządami sprawiedliwego monarchy, w pewnym stopniu odzwierciedla część złożonych uczuć Scotta wobec szkockiego nacjonalizmu.

Chociaż film z 1952 roku zachowuje znaczną część fabuły i wiele oryginalnych idiosynkrazji materiału źródłowego, został strategicznie i sprytnie okrojony, destylując historię do jej esencji. Dzięki temu osobowości i talenty głównej obsady mogą bez przeszkód błyszczeć w centrum sceny, gdy film przeskakuje z jednego elementu do drugiego. Osobą odpowiedzialną za adaptację scenariusza była Marguerite Roberts, była sprzedawczyni fałszywych pereł, która z powodzeniem sprzedała swój pierwszy scenariusz w 1933 roku, pracując jako sekretarka w biurze 20th Century Fox. Roberts stała się później jedną z najbardziej pożądanych i dobrze opłacanych scenarzystek w Hollywood, podpisując kontrakty z MGM i Paramount. Jednak w 1951 roku, podczas pracy nad Ivanhoe, swoim dwudziestym siódmym filmem, Marguerite znalazła się na czarnej liście w Hollywood za odmowę współpracy podczas przesłuchania przed złowrogą nazwą House Un-American Activities Committee. W rezultacie jej nazwisko zostało usunięte z napisów końcowych Ivanhoe, a kolejne przeróbki i zabiegi zostały wykonane przez Noela Langleya, głównego scenarzystę adaptacji wstrząsającego w branży Czarnoksiężnika z krainy Oz

, oraz urodzonego w Szkocji pisarza Ae

neas MacKenzie, weteran historycznych swashbucklerów, który napisał scenariusz do filmu ” Dziesięć przykazań

„.

Tej ogromnej puli talentów pisarskich dorównywała i uzupełniała reszta obsady filmu, ekipy i osób zza kulis. Film, stworzony i dystrybuowany pod auspicjami MGM-British Studios, został wyprodukowany przez Pandro S. Bermana, spadkobiercę hollywoodzkiej dynastii. Berman był dobrze zorientowany w produkcji filmów historycznych, gdyż w trakcie swojej długiej i różnorodnej kariery nadzorował wcześniej Mary of Scotland, The Hunch Back of Notre Dame i The Three Musketeers

, a także kilka komedii muzycznych z udziałem Ginger Rogers i Freda Astaire’a. Reklama

Plakat Ivanhoe z 1952 roku – Wikimedia CommonsReżyser

filmu, Richard Thorpe, rozpoczął swoją karierę jako aktor i wykonawca wodewilowy, zanim w 1924 roku rozpoczął pracę jako reżyser przy zaginionym wczesnym w

esternie

Rough Ridin’. Podczas gdy wielu jego rówieśników z ery kina niemego upadło, on zręcznie negocjował zmieniające się trendy i strukturę Hollywood. Niestety, biorąc pod uwagę dziesiątki filmów, które wyreżyserował dla MGM w ciągu ponad czterdziestoletniej kariery, Thorpe jest często najlepiej pamiętany z filmu, którego nie zrobił, Czarnoksiężnika z krainy Oz, z którego został zwolniony po dwóch tygodniach kręcenia z powodu różnic twórczych. Choć incydent ten nigdy nie spowolnił kariery Thorpe’a, przynajmniej pod względem ilościowym, to sukces Ivanhoe

sprawił, że Thorpe stworzył kilka swoich najbardziej cenionych i pamiętanych dzieł.

Mistrzowską ścieżkę dźwiękową do filmu skomponował węgiersko-amerykański mistrz kompozycji Miklós Rózsa, świeżo po sukcesie epopei Quo Vadis z 1951 roku o mieczu i sandałach. Co ciekawe, Rózsa, który był wielkim fanem powieści, nie do końca pochwalał scenariusz adaptacji, uważając, że jest on zbyt przeskalowany i zbyt daleko posunięty, by dostosować się do współczesnej wrażliwości i konwencji opowiadania. Jego próby poprawienia tego stanu rzeczy poprzez zbliżenie się do wizji rycerskiego romantyzmu obecnego w książce znacznie podniosły poziom filmu i nadały mu charakter widowiskowy.

W filmie w roli tytułowego Wilfreda z Ivanhoe wystąpił Robert Taylor. Urodzony jako Spangler Arlington Brugh, niesamowite nazwisko, które studio przekonało go do zmiany na coś bardziej ogólnego, rynkowego, czterdziestojednoletni Taylor przyszedł do Ivanhoe jako uznany już aktor pierwszoplanowy. Do sławy doprowadziła go rola w ” Wspaniałej obsesji

” z 1935 roku, gdzie zagrał skruszonego playboya, który – proszę mi wierzyć – zakochuje się i anonimowo opiekuje wdową po filantropijnym lekarzu, który wcześniej zmarł w jego zastępstwie, a który został oślepiony w wypadku samochodowym po tym, jak próbowała uciec od początkowych zalotów Taylora.

Wśród imponującego wachlarza projektów Taylora znajduje się znaczna liczba brytyjskich koprodukcji, takich jak A Yank at Oxford z 1938 roku. W istocie, Taylor mocno sympatyzował z Brytyjczykami i był outspoke

Krytyk amerykańskiego izolacjonizmu, co znalazło odzwierciedlenie w jego występach w kilku pro-wojennych i pro-brytyjskich filmach, takich jak Waterloo Bride i Escape, oba wydane w 1940 roku. To oczywiste pokrewieństwo stawia w ciekawym świetle jego rolę w Ivanhoe

i idiosynkratyczną wizję angielskiej tożsamości w materiale źródłowym. Reklama

Jak już wspomniano, bezwysiłkowy urok i dżentelmeńska atmosfera są jedną z największych zalet filmu. Przewodnie impulsy i motywacje postaci zarówno w średniowiecznych, jak i wiktoriańskich wersjach literatury rycerskiej mogą wydawać się performatywne, przesadzone i ostatecznie obce dla współczesnych widzów, tworząc konceptualną barierę, która utrudnia widzom nawiązanie relacji z postaciami i zaangażowanie się w film. Taylor, dzięki sprytnemu scenariuszowi, zręcznie omija ten problem, przekonująco przedstawiając galanterię i rycerskie działania Ivanhoe jako naturalną konsekwencję jego podstawowej przyzwoitości i naturalnej empatii. W ten sposób Ivanhoe staje się naturalnie przekonującym i pociągającym bohaterem, a jednocześnie film staje się bardziej emocjonalnie dostępny dla widzów. Podobnie Ivanhoe zostaje mimowolnie wciągnięty w miłosny trójkąt filmu, nie w wyniku nadmiaru rozpusty czy flirtu z jego strony, ale dlatego, że Rebeka, podobnie jak Rowena, jest przyciągana przez jego nieskażoną i bezpretensjonalną prawość.

Joan Fontaine i Elizabeth Taylor, jako Rowena i Rebecca, grają czarujące role. Joan Fontaine, urodzona jako Joan de Beauvoir de Havilland, była brytyjsko-amerykańską aktorką i młodszą siostrą zawsze olśniewającej Olivii de Havilland. Jak dotąd są jedyną parą rodzeństwa, która oboje zdobyła Oscary za role główne. Joan została nakłoniona przez rodziców do przyjęcia scenicznego nazwiska Fontaine, aby uniknąć potencjalnego zamieszania, które mogłoby zaszkodzić lub wypaczyć karierę Olivii. Joan po raz pierwszy pojawiła się w roli głównej w Lynn Shores, A Million to One w 1937 roku, gdzie zagrała miłosne zainteresowanie, pomocnie nazywane również Joan, dla napędzanej nadziei olimpijskiej. Niewiele brakowało, by zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki za główną rolę w thrillerze psychologicznym Alfreda Hitchcocka Rebeka w 1940 roku, a w następnym roku wygrała w innej produkcji Hitchcocka, Suspicion. W rzeczywistości pokonała Olivię, która również była nominowana w tej samej kategorii w tym samym roku za swój występ w Hold Back the Dawn. Myślę, że można powiedzieć, że Ivanhoe

i skąpe linie, które w scenariuszu przyznano Rowenie, róży saskiej Anglii, nie rozciągają Fontaine do granic jej ekspansywnego talentu. Jednak to ona w pozytywny sposób uwypukla powierzony jej materiał, wnosząc naturalne ciepło i głębię inteligencji do tego, co tak łatwo mogłoby być niezbyt ciekawą kreacją typowej damy w opałach.

Elizabeth Taylor słusznie uważana jest za jedną z najbardziej ikonicznych gwiazd Złotego Wieku Hollywood, choć jak wielu innych przeżartych przez hollywoodzką maszynerię, jej historia niesie ze sobą elementy tragedii. Urodzona w Anglii w rodzinie amerykańskiej, rodzina Taylor przeniosła się z powrotem do Stanów Zjednoczonych, aby uniknąć zbliżającego się wybuchu wojny światowej.

ar II. Tam zaczęła pracować jako aktor dziecięcy, dostając kilka małych ról, zanim w 1944 roku dostała przełomową rolę w National Velvet, gdzie zagrała aspirującego dżokeja. Po sukcesie w National Velvet i wielu innych nastoletnich rolach została szybko wepchnięta przez studio do roli dorosłej u boku Roberta Taylora w Konspiratorze z 1949 roku. Co ciekawe, Taylor nie był zachwycony udziałem w Ivanhoe, wschodząca gwiazda została zmuszona do udziału w produkcji w ramach trwającej próby ukarania jej przez kierownictwo MGM za jej niedawny rozwód, który zebrał znaczną ilość negatywnej prasy. Pomimo zastrzeżeń co do jakości scenariusza i opłakiwania skromności roli, Elizabeth Taylor wnosi do Rebeki poczucie zuchwałości i słusznego oburzenia, które służy jako interesujący kontrapunkt dla ostrożnego cynizmu jej ojca, empatycznego realizmu Roweny, a nawet przyziemnego idealizmu Ivanhoe, który polega na spełnianiu jednego dobrego uczynku na raz.

Ojciec Rebeki, Isaac z Sheffield, jest świetnie zagrany przez weterana brytyjskiej sceny, Felixa Aylmera. Rola ta była pod wieloma względami znajoma dla Aylmera, który rok wcześniej zagrał ojca ukochanej Roberta Taylora w Quo Vadis. Podczas gdy film z przykrością odświeża antysemityzm średniowiecznej Anglii, Isaac jest grany i przedstawiony jako postać niezwykle sympatyczna, która pomaga Ivanhoe z osobistego obowiązku i wdzięczności, a nie z powodu wysokiego rycerstwa czy narodowego idealizmu. Jak zręcznie zauważa, niezależnie od pozytywnych uczuć Ryszarda wobec jego saskich poddanych, ten poziom tolerancji i kulturowego zrozumienia nie zostanie zastosowany do żydowskiej populacji Anglii. W istocie, historycznie rzecz biorąc, koronacja Ryszarda I wywołała falę okrutnej antysemickiej przemocy w całej Anglii, choć historycy pozostają podzieleni co do stopnia osobistej winy króla za te masakry.

Support Medievalists on Patreon

W rolę ojca Ivanhoe, czcigodnego Cedrika, jak mówią o nim napisy końcowe, wcielił się kolejny weteran Quo Vadis, szkocki aktor Finlay Currie, który doskonale odegrał burzliwy konflikt pomiędzy uporem szlachcica a jego dumą z syna. Emlyn Williams, walijski aktor, scenarzysta i reżyser, jak przystało na jego rolę w filmie, wprowadza do filmu zarówno momenty powagi, jak i patosu jako zniewolony błazen, który stał się wolnym giermkiem. Główną obsadę uzupełniają George Sanders jako De Bois-Guilbert, który dziś jest chyba najbardziej znany jako głos Shere Khana w Księdze Dżungli, oraz Robert Douglas jako Sir Hugh de Bracy. Duet ten tworzy odpowiednio nikczemne czarne charaktery, starannie kultywowany wizerunek Bracy’ego jako rozsądnego i wyrafinowanego człowieka przeczy jego ostatecznie nikczemnym intencjom, podczas gdy Bois-Guilbert wspaniale użala się nad sobą, co sprzyja jego gorszym impulsom. W filmie pojawia się również zachwycające, ukryte cameo „Szalonego” Jacka Churchilla, byłego oficera armii brytyjskiej i weterana komandosów, znanego z tego, że do bitwy ruszał z długim łukiem, mieczem i być może najbardziej niszczycielskim ze wszystkich, dudami. Churchill pojawia się w filmie jako jeden z łuczników broniących twierdzy de Bracy’ego, Torquilstone, przed oblegającymi ją wesołkami.

Podczas gdy kulminacjaFilm zwiastuje osobisty i emocjonalnie naładowany pojedynek pomiędzy Ivanhoe i Bois-Guilbertem podczas procesu Rebeki o czary, oblężenie zamku Torquilstone jest jego najwspanialszym i najbardziej ekscytującym elementem. Próba szturmu na ogromny i przekonująco wykonany zestaw przez Robina z Loxley i jego zwolenników jest odpowiednio frenetyczna, zróżnicowana i głęboko przyjemna sekwencja akcji. Grad strzał leci tam i z powrotem, gdy Wesołkowie próbują wykuć sobie drogę przez fosę i do barbakanu z wszelkiego rodzaju aparaturą oblężniczą. W międzyczasie, w prawdziwym stylu, Ivanhoe i jego towarzysze, trzymani w brzuchu zamku, wykorzystują rozproszenie uwagi spowodowane oblężeniem, aby zorganizować własną ucieczkę i zainscenizować konfrontację z ich nikczemnymi porywaczami.

Ivanhoe okazał się hitem dla współczesnej publiczności i zajął czwarte miejsce wśród najlepiej zarabiających filmów w roku, w którym branża zaczynała ulegać powabowi megabudżetowej epopei. Sukces i popularność filmu były tak duże, że większość obsady i zespołu twórców spotkała się ponownie w 1954 roku, aby nakręcić znacznie większy i mistrzowsko zrealizowany film Rycerze Okrągłego Stołu, który pod wieloma względami stanowił duchową kontynuację Ivanhoe, opierając się na jego obrazie i głównych elementach tematycznych. Ta popularność ożywiła również materiał źródłowy, niegdyś definiujący gatunek, przywracając historię Ivanhoe do czołówki publicznej świadomości, co bez wątpienia wpłynęło na produkcję brytyjskiego serialu telewizyjnego opartego na powieści pod koniec lat 50-tych, w którym wystąpił przyszły James Bond i najbardziej czarujący człowiek w historii, Roger Moore. Choć nie jest to fenomen na miarę XIX-wiecznego materiału źródłowego, adaptacja z 1952 r. to bardzo przyjemna, awanturnicza przygoda, która w żywy sposób oddaje stronę i galanterię literatury romantycznej, w czym innym, jak tylko we wspaniałym technicolorze.

James Turner niedawno ukończył studia doktoranckie na Uniwersytecie w Durham, przedtem uczęszczał na Uniwersytet w Glasgow. Głęboko boi się liczb i jest nieufny wobec liczenia, a jego główne zainteresowania badawcze dotyczą średniowiecznej kultury arystokratycznej i tożsamości.

Kliknij tutaj, aby przeczytać więcej od Jamesa Turnera

Powiązane artykuły
Średniowiecze

Tajemnicze 10 lat Czyngis Chana, 1186-1196

We wczesnym okresie życia Czyngis-chana jest okres dziesięciu lat, w którym nie mamy zbyt wielu…
Przeczytaj całość
Średniowiecze

Średniowieczne kalendarze i labirynty miesięcy

Lucie Laumonier Wśród skarbów, jakie pozostały po średniowieczu, są iluminowane kalendarze…
Przeczytaj całość
Średniowiecze

Kiedy Thor był panną młodą

Nowy film Marvela Thor: Miłość i Grom ma ludzi w swojej linii fabularnej moment w którym Jane…
Przeczytaj całość
Newsletter
Podoba Ci się o czym piszemy?
Zapisz się na newsletter Świata Tajemnic i wszystkie historyczne newsy wlecą od razu na Twoją skrzynkę!